IP-waarde in de badkamer: welke klasse heb je waar nodig?

In de badkamer heb je minimaal IP44 nodig voor armaturen die in de buurt van water komen. Welke IP-waarde precies vereist is, hangt af van de plek in de badkamer. De ruimte is ingedeeld in zones, en elke zone stelt andere eisen aan de waterbestendigheid van verlichting en elektrische apparaten.

Wat betekent een IP-waarde?

IP staat voor Ingress Protection, oftewel bescherming tegen binnendringen. Een IP-code bestaat uit twee cijfers. Het eerste cijfer geeft aan hoe goed een apparaat beschermd is tegen stof, het tweede cijfer geeft de bescherming tegen water aan. IP44 betekent dus: beschermd tegen vaste deeltjes groter dan 1 mm én beschermd tegen spatwater van alle kanten.

Hoe hoger het tweede cijfer, hoe beter de waterbestendigheid. IP65 is bijvoorbeeld beschermd tegen waterstralen; IP67 kan zelfs kortdurend worden ondergedompeld. Voor een normale badkamer zijn dit soort hoge waarden niet altijd nodig, maar de zone bepaalt de minimumeis.

De badkamerzones en welke IP-waarde per zone geldt

De Nederlandse elektrotechnische norm (NEN 1010) verdeelt een badkamer in drie zones. Per zone gelden andere minimale IP-waarden voor verlichting en elektrische installaties.

• Zone 0: Dit is in het bad of de douchecabine zelf, dus het gedeelte dat direct in contact komt met water. Hier is minimaal IP67 vereist. Verlichting in dit gebied moet volledig waterdicht zijn en kort kunnen worden ondergedompeld.
• Zone 1: Dit is het gebied direct boven het bad of de douche, tot een hoogte van 2,25 meter. Hier geldt minimaal IP44. Denk aan een inbouwspot recht boven de douche.
• Zone 2: Dit is het gebied rondom zone 1, tot 60 centimeter erbuiten, en de rest van de badkamer tot 2,25 meter hoogte. Hier is ook minimaal IP44 vereist.

Buiten de zones, dus op grotere afstand van bad en douche en boven de 2,25 meter, gelden geen speciale IP-eisen. Toch kiezen veel mensen ook daar voor IP44 als extra veiligheidsmarge, zeker in kleinere badkamers waar spatwater verder reikt dan verwacht.

Veelvoorkomende IP-waarden uitgelegd

In de praktijk kom je in badkamerproducten een paar vaste IP-waarden tegen. Hieronder staan de meest voorkomende, met wat ze in de badkamer betekenen:

• IP20: Beschermd tegen vaste deeltjes groter dan 12 mm, maar niet waterbestendig. Niet geschikt voor gebruik in de badkamer, ook niet buiten de zones.
• IP21: Beschermd tegen druppelend water van recht boven. Nog steeds niet geschikt voor zones in de badkamer.
• IP44: Spatwaterdicht van alle kanten. Dit is de minimumeis voor zone 1 en zone 2 en daarmee de meest gebruikte IP-waarde voor badkamerverlichting.
• IP65: Beschermd tegen waterstralen. Goed bruikbaar in zone 1, en een veilige keuze boven douches waar de waterdruk hoger is.
• IP67: Kortdurend onderdompelbaar. Vereist in zone 0, dus voor verlichting ín het bad of de douchecabine.

Praktische voorbeelden: wat kies je waar?

Een spot recht boven de douche valt in zone 1: kies daar minimaal IP44, maar IP65 is verstandiger als je een regendouche gebruikt die breed sproeit. Een spiegel met geïntegreerde verlichting hangt vaak in zone 2: IP44 is hier voldoende. Een bad met ingebouwde led-verlichting in de wand van het bad zelf valt in zone 0 en heeft IP67 nodig.

Scheerapparaten en elektrische tandenborstels horen buiten de zones thuis, op meer dan 60 centimeter van bad of douche. Stopcontacten in de badkamer moeten bovendien altijd uitgevoerd zijn met een aardlekbeveiliging, ongeacht de zone.

Wanneer is een hogere IP-waarde verstandig?

De normen geven minimumeisen. In een kleine badkamer van, zeggen we, 4 bij 2 meter loopt de stoom verder door dan in een grote ruimte. Condensatie tast armaturen met een lagere IP-waarde sneller aan. Kies bij twijfel één stap hoger: IP65 in zone 1 in plaats van IP44 kost nauwelijks meer, maar gaat langer mee.

Let ook op het IP-keurmerk als je een armatuur koopt. Goedkope producten vermelden soms een IP-waarde zonder dat die getest of gecertificeerd is. Een gecertificeerd product heeft een testrapport van een erkende instelling. Vraag de verkoper hierom of controleer of het product voldoet aan de CE-markering in combinatie met de opgegeven IP-klasse.

Kortom: gebruik IP44 als standaard voor zones 1 en 2, IP65 als je extra zekerheid wilt boven de douche, en IP67 voor verlichting ín het bad. Kies nooit een product zonder IP-aanduiding voor gebruik in de natte ruimten van je badkamer, hoe klein de kans op contact met water ook lijkt.